Dog

Δικαιώματα του παιδιού στην Ελλάδα: τέλμα και απογοήτευση*

Της Κίρκης Πατσιαντά

Δυστυχώς, η Ελλάδα συνεχίζει με εντυπωσιακή συνέπεια να διατηρεί τη θλιβερή παράδοσή της ως χώρα που αδιαφορεί παντελώς για τα δικαιώματα του παιδιού. Η βάναυση  κακοποίηση παιδιών στο οικοτροφείο Παιδικό Σπίτι στον Πειραιά και ο θάνατος ενός αγοριού 2,5 ετών σε εγκαταστάσεις του Χαμόγελου του Παιδιού έρχονται να επιβεβαιώσουν για πολλοστή φορά την προκλητική ανεπάρκειά της αναφορικά με την προστασία των εν λόγω δικαιωμάτων και κυρίως τη μόνιμη αδράνειά της να αντιμετωπίσει ουσιαστικά το συγκεκριμένο ζήτημα.

Η Επιτροπή Δικαιωμάτων του Παιδιού, το αποτελούμενο από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες όργανο που επιβλέπει την εφαρμογή της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού από τα κράτη που δεσμεύονται από αυτή (ένα εκ των οποίων είναι και το ελληνικό), επεσήμανε τις ασύλληπτες ελλείψεις που υφίστανται στη χώρα μας στο συγκεκριμένο τομέα το 2012, την τελευταία δηλαδή φορά που τοποθετήθηκε σχετικά με την κατάσταση των δικαιωμάτων των παιδιών στην Ελλάδα, ύστερα από σχετική έκθεση που υποβλήθηκε από ελληνικής πλευράς.

Βάσει των συμπερασμάτων της Επιτροπής λοιπόν, η Ελλάδα αδυνατεί να προστατεύσει τα δικαιώματα των παιδιών τόσο σε επίπεδο χάραξης γενικών στρατηγικών όσο και σε επίπεδο αντιμετώπισης ειδικότερων περιπτώσεων.   

Ως προς τις ελλείψεις του γενικού πλαισίου προστασίας, η Επιτροπή σημειώνει ότι:

  • απουσιάζει ένας σαφώς δομημένος φορέας που να συντονίζει τις διάφορες πρωτοβουλίες και πολιτικές σχετικά με τα δικαιώματα του παιδιού,
  • δεν υπάρχει εθνικό σχέδιο δράσης για την προστασία και την προώθηση των δικαιωμάτων του παιδιού,
  • δεν υπάρχει εθνική βάση δεδομένων που να περιλαμβάνει στατιστικά στοιχεία και πληροφορίες για τα παιδιά,
  • η διάδοση της Σύμβασης στα παιδιά, στους γονείς και στο ευρύ κοινό δεν είναι συστηματική,
  • διαπιστώνεται έλλειψη επιμόρφωσης στα δικαιώματα των παιδιών των επαγγελματιών που εργάζονται με ή για αυτά,
  • ο εθνικός προϋπολογισμός και η διαδικασία εκτέλεσής του δεν επιτρέπουν τη σαφή κατανόηση και τον προσδιορισμό των οικονομικών πόρων που διατίθενται για την εφαρμογή των δικαιωμάτων του παιδιού.

Πιο συγκεκριμένα τώρα, η Επιτροπή εκφράζει την ανησυχία της:

  • για την ανυπαρξία ενός αποτελεσματικού συστήματος προστασίας των παιδιών θυμάτων κακοποίησης και παραμέλησης,
  • για την ύπαρξη βίας στα σχολεία και περιπτώσεων εκφοβισμού μεταξύ μαθητών,
  • για την πληθώρα προβλημάτων που παρουσιάζει η λειτουργία των ιδρυμάτων παιδικής προστασίας,
  • για την απουσία ουσιαστικής μέριμνας για τα παιδιά με αναπηρία,
  • για την ανεπάρκεια των υποδομών στον τομέα της παιδικής υγείας,
  • για την αύξηση της παιδικής φτώχειας εξαιτίας της οικονομικής κρίσης,
  • για τη μη ύπαρξη μίας ολοκληρωμένης προσέγγισης για την αντιμετώπιση του φαινομένου των παιδιών στο δρόμο,
  • για την έλλειψη σεβασμού του δικαιώματος του παιδιού να εκφράζει την άποψη του για ζητήματα που το αφορούν,
  • για την απουσία κατάλληλων δομών υποδοχής για τα παιδιά που μετακινούνται και τη διαχρονική ανυπαρξία ενός λειτουργικού συστήματος επιτροπείας για τα ασυνόδευτα παιδιά και τα παιδιά που έχουν χωριστεί από την οικογένειά τους.

Όλες αυτές οι διαπιστώσεις μπορεί να έγιναν 5 χρόνια πριν αλλά εξακολουθούν να είναι πιο επίκαιρες από ποτέ. Συγκεκριμένες περιπτώσεις διαφόρων μορφών σφοδρής παραβίασης των δικαιωμάτων του παιδιού, που γίνονται γνωστές ολοένα και πιο συχνά τον τελευταίο καιρό, καταδεικνύουν ακριβώς ότι η σημερινή κατάσταση είναι στην καλύτερη περίπτωση η ίδια, στη χειρότερη πολύ πιο άσχημη. Αξίζει να σημειωθεί ότι η υπάρχουσα προσφυγική κρίση αποτέλεσε, από την πρώτη στιγμή, τη ζωντανή απόδειξη της αδυναμίας του ελληνικού κράτους να ανταποκριθεί με στοιχειώδη αξιοπρέπεια στις πολυεπίπεδες ανάγκες παιδιών σε κίνδυνο και έφερε εντονότερα στο προσκήνιο τα ασταθή θεμέλια του ελληνικού συστήματος προστασίας των δικαιωμάτων του παιδιού που δεν έχει τη δυνατότητα να προστατέψει τα δικαιώματα των «δικών» του παιδιών, πόσο μάλλον αυτά των «ξένων».

Η Ελλάδα  υποχρεούται να υποβάλει στην Επιτροπή την επόμενη έκθεσή της για την εφαρμογή των δικαιωμάτων του παιδιού στην επικράτειά της έως την 9η Δεκεμβρίου 2017. Τι θα έχει άραγε να πει;

*Το κείμενο αυτό δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο ΧΡΟΝΟΣ, στις 28/9/2017.  

 

Advertisements

swam

Τα μωρά και τα εμβόλια*

Της Κίρκης Πατσιαντά

Η αφορμή…

Περιμένω σε ουρά ταμείου σουπερ μάρκετ. Μεγάλη. Μπροστά μου δύο μαμάδες. Φίλες. Η μία με μωρό σε καρότσι, η άλλη με μωρό σε μάρσιπο. Συζητάνε για την έξαρση της ιλαράς και τα εμβόλια. Κρυφακούω (το ξέρω, δε θα έπρεπε, ντροπή τεράστια…). Και οι δύο εμβολιάζουν τα παιδιά τους αλλά σχολιάζουν αρνητικά μία φίλη Μαίρη που δεν εμβολιάζει το δικό της. Η Μαίρη, από ό,τι (κρυφ)ακούω, έπραξε έτσι, γιατί βασίστηκε στις διηγήσεις της ξαδέρφης μιας ξαδέρφης, στις απόψεις μίας συναδέλφου που «εκτιμά τόσο πολύ», στο ότι το παιδί «μία χαρά είναι και τίποτα δεν έχει» και κυρίως γιατί είναι και υπέρ ενός φυσικού τρόπου ζωής μακριά από φάρμακα, γιατρούς, νοσοκομεία, βελόνες και σύριγγες….

Επί της ουσίας…

Η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που δεσμεύει την Ελλάδα από το 1992, κατοχυρώνει, ανάμεσα σε πολλά άλλα δικαιώματα, και το δικαίωμα του παιδιού να απολαμβάνει το καλύτερο δυνατό επίπεδο υγείας (άρθρο 24). Κατά τη διάρκεια της πρώιμης παιδικής ηλικίας, που περιλαμβάνει τα παιδιά ηλικίας κάτω των οκτώ ετών (0-8), το δικαίωμα αυτό αποκτά ακόμα μεγαλύτερη σημασία. Λόγω της νεαρής ηλικίας τους, τα παιδιά αυτά είναι ακόμα πιο ευάλωτα και έχουν ανάγκη από προστασία, καθοδήγηση και στήριξη κατά την άσκηση των δικαιωμάτων τους, η πραγμάτωση των οποίων εξαρτάται αποκλειστικά από άλλους και, κατά κύριο λόγο, από τους γονείς τους και την οικογένεια τους γενικότερα. Με άλλα λόγια, το να προσέχεις, για παράδειγμα, τη διατροφή του παιδιού σου δε δείχνει μόνο ότι είσαι καλός γονιός, ότι το αγαπάς και το φροντίζεις, αλλά είναι μία πράξη που πραγματώνει το δικαίωμα του παιδιού σου στην υγεία.

Επομένως, από τη στιγμή που έχεις την ευθύνη να ασκείς ένα τέτοιο βαρυσήμαντο δικαίωμα κάποιου τόσο αγαπημένου και πολύτιμου προσώπου, οι αποφάσεις σου οφείλουν να θεμελιώνονται σε τεκμηριωμένα επιστημονικά συμπεράσματα και όχι σε αόριστες θεωρίες και αφηγήσεις τρίτων. Χρησιμοποίησε τη λογική σου και αναζήτησε απτές επιστημονικές αποδείξεις, για να αποφασίσεις για ένα τόσο σημαντικό θέμα όπως είναι ο εμβολιασμός του παιδιού σου. Μη δίνεις βάση στο συναίσθημα σου, σε γενικόλογες διαπιστώσεις και δηλώσεις αμφίβολης προέλευσης που «ναι, θα μπορούσαν να είναι και αλήθεια… Ή μήπως όχι;».      

Είναι αναμφισβήτητο ότι η πρόθεση κάθε γονιού είναι να κάνει ό,τι καλύτερο για το παιδί του. Ο στόχος δηλαδή είναι για όλους ο ίδιος. Η επιτυχία του στόχου αυτού όμως βρίσκεται στη φόρμουλα που θα υιοθετηθεί για την υλοποίησή του. Και έγκειται σε εσένα να επιλέξεις την αποτελεσματικότερη.

* Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο protagon, στις 25/9/2017.

 

 

blue flower

Παιδιά στην Ελλάδα:φροντίζουμε αρκετά το μέλλον μας;* 

 Της Κίρκης Πατσιαντά

Το να είσαι παιδί στην Ελλάδα σημαίνει ότι μπορεί να χάσεις τη ζωή σου από αδέσποτη σφαίρα ενώ συμμετέχεις στη γιορτή του σχολείου σου. Σημαίνει ότι ένας απάνθρωπος γονιός μπορεί βάναυσα να σε κακοποιεί και, αν δείξει υπερβάλλοντα ζήλο, να σου αφαιρεί τη ζωή. Σημαίνει ότι μπορεί να αναγκάζεσαι να προσπαθείς να «μορφωθείς» σε ένα εχθρικό σχολικό περιβάλλον, όπου υφίστασαι λεκτική και σωματική βία από νταήδες «φίλους» σου. Σημαίνει ότι μπορεί να λιποθυμάς στο διάλειμμα από την πείνα και την εξάντληση. Σημαίνει ότι, αν τυχαίνει να είσαι παιδί πρόσφυγας, μπορεί να ζεις σε απαράδεκτους καταυλισμούς, κάτω από άθλιες συνθήκες. Σημαίνει ότι μπορεί να καταλήγεις σε ζοφερά σωφρονιστικά ιδρύματα που δε σε βοηθούν να καταλάβεις τα λάθη σου.

Τα δικαιώματα του παιδιού στην Ελλάδα καταπατώνται. Και η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που δεσμεύει τη χώρα μας από το 1992, παραβιάζεται. Η ελληνική νομοθεσία γενικότερα, περιέχει διάσπαρτες και αποσπασματικές διατάξεις για την προστασία του παιδιού που, ωστόσο, δεν εφαρμόζονται δυναμικά και συστηματικά ελλείψει των απαραίτητων υποδομών, ενώ δεν υπάρχει αρμόδιος κρατικός φορέας που να θεσπίζει, να εφαρμόζει και να συντονίζει στρατηγικές και πολιτικές που να στοχεύουν στη διαφύλαξη και την προώθηση των δικαιωμάτων του παιδιού. Με λίγα λόγια, η Ελλάδα είναι μία χώρα που δε νοιάζεται ουσιαστικά για τα παιδιά. Δεν προνοεί επαρκώς για τη φροντίδα και την ευημερία τους.

Κάθε φορά που μία φρικτή ιστορία με θύμα ένα παιδί γίνεται γνωστή, όλοι μας ορθώς λυπόμαστε, αγανακτούμε, θυμώνουμε, καταδικάζουμε. Πότε, όμως, θα πάρουμε την απόφαση να αντιμετωπίσουμε την απουσία αποτελεσματικού συστήματος παιδικής προστασίας στην Ελλάδα; Ως πότε η ευτυχία των παιδιών στην Ελλάδα θα είναι θέμα τύχης και όχι έγνοια ολόκληρης της χώρας; Πως είναι δυνατό η ελληνική κοινωνία να μην ενδιαφέρεται στοχευμένα για τα νεαρότερα μέλη της και να ελπίζει, ταυτόχρονα, ότι θα βγει από την τεράστια κοινωνική και οικονομική κρίση που την έχει διαλύσει τα τελευταία χρόνια;

Η διασφάλιση των δικαιωμάτων των βρεφών (ναι, έχουν και τα βρέφη δικαιώματα), των νηπίων και των εφήβων, των παιδιών κάθε ηλικίας, αυτή τη στιγμή στην Ελλάδα είναι καταρχάς θέμα πολιτικό: έγκειται πρωτίστως στη μεθοδική εγκαθίδρυση μίας «κουλτούρας» προστασίας των δικαιωμάτων του παιδιού μέσω της ενημέρωσης μικρών, μεγάλων και εκείνων που το αντικείμενο της δουλειάς τους σχετίζεται με τα παιδιά, καθώς και μέσω της πυροδότησης της ατομικής ευθύνης όλων μας. Μία τέτοια «κουλτούρα» θα μπορούσε να αποτελέσει μία γερή βάση περαιτέρω επιτυχημένων νομοθετικών μεταρρυθμίσεων και δημιουργίας κατάλληλων φορέων και υποδομών που να την συμπληρώνουν και να την ενισχύουν.

Η έξοδος από το χάος μέσα στο οποίο ζούμε δε βρίσκεται αποκλειστικά και μόνο σε οικονομικές αναλύσεις. Αυτή η χώρα πρέπει να μάθει επιτέλους να υφαίνει ένα στοργικό ιστό που να αγκαλιάζει τρυφερά το μέλλον της, τα παιδιά. Και αυτή η χώρα είμαστε όλοι εμείς.

*Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στην Εφημερίδα των Συντακτών, στις 22/6/2017.

 

 

balloon flower1

Είμαι παιδί*

Της Κίρκης Πατσιαντά

Είμαι παιδί και όχι «ανθρωπάκι». Είμαι παιδί και έχω θεμελιώδη δικαιώματα, όχι «δικαιωματάκια», δε μου κάνεις καμία χάρη που μου τα αναγνωρίζεις, τα αξίζω. Είμαι παιδί και έχω συμφέρον που είναι μάλιστα ύψιστο. Είμαι παιδί και έχω αυτόνομη προσωπικότητα που χρειάζεται την προστασία σου και την προσοχή σου, για να μπορέσει να εξελιχθεί. Είμαι παιδί και είμαι κορίτσι, αγόρι, μαύρο, λευκό, φτωχό, πλούσιο, έχω πάντα τις ίδιες ανάγκες και είμαι πάντα παιδί.

Είμαι παιδί και θέλω να έχω δίπλα μου τους γονείς μου, ακόμα κι αν αυτοί έχουν χωρίσει. Είμαι παιδί και έχω τις ιδιωτικές μου στιγμές : όταν παίζω, όταν χορεύω, όταν κάνω το μπάνιο μου, όταν περνάω χρόνο μαζί σου.

Είμαι παιδί και θέλω να λέω τη γνώμη μου και να εκφράζομαι ελεύθερα. Είμαι παιδί και θέλω να σκέφτομαι ελεύθερα. Είμαι παιδί και θέλω να μορφώνομαι. Είμαι παιδί και θέλω να ξέρω τι συμβαίνει στον κόσμο. Είμαι παιδί και θέλω να μαθαίνω όσα με αφορούν. Είμαι παιδί και έχω τη γλώσσα μου, τη θρησκεία μου, τον τρόπο ζωής μου.

Είμαι παιδί και η υγεία μου είναι πολύτιμη. Είμαι παιδί και θέλω να ξεκουράζομαι. Είμαι παιδί και, όταν έχω κάποια αναπηρία, θέλω ακόμη μεγαλύτερη φροντίδα.

Είμαι παιδί και δε θέλω να με φοβίζεις, να με πληγώνεις, να με πονάς. Είμαι παιδί και έχω μεγάλη ανάγκη τη βοήθεια σου, όταν είμαι μακριά από τη χώρα μου. Είμαι παιδί ακόμα και όταν βρίσκομαι μπροστά στον δικαστή ή στη φυλακή.

Είμαι παιδί και κάποτε ήσουν και εσύ. Είμαι παιδί και εσύ μεγάλος. Είμαι παιδί και ξέρω ότι ανησυχείς, γιατί όλα γύρω είναι σκοτεινά. Είμαι παιδί και βλέπω ότι τρέμεις το αύριο που έρχεται. Είμαι παιδί και σου πιάνω το χέρι, για να μη φοβάσαι. Είμαι παιδί και σου λέω ότι τα πράγματα είναι απλά : αν αγαπάς και φροντίζεις εμένα, αγαπάς και φροντίζεις το μέλλον.

* Το κείμενο αυτό δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά στο protagon, στις 24/11/2013.